PRZEDMIOTY

20-21.02.2010 (sobota/niedziela)

"Wprowadzenie do społecznej teorii queer" - dr Jacek Kochanowski

Celem zajęć jest zapoznanie słuchaczy i słuchaczek z podstawowymi założeniami społecznej (socjologicznej) teorii queer, będącej obecnie jednym z najważniejszych nurtów socjologicznej refleksji nad problematyką seksualności, odmienności seksualnej i norm seksualnych; zaprezentowana zostanie historia socjologii seksualności oraz podstawowe kierunki we współczesnej socjologii queer, postaramy się także podyskutować nad praktycznymi wnioskami, jakie płyną ze społecznej teorii queer.

Program zajęć:

Wymagania wstępne:

Dla lepszej komunikacji podczas zajęć proponuję zapoznać się z następującymi tekstami:

13.03.2010 (sobota)

"Historia i perspektywy rozwoju ruchu LGBT na świecie i w Polsce" - Robert Biedroń

Podczas zajęć w zarysie zaprezentowana zostanie historia ruchu LGBT na świecie i w Polsce. Dodatkowo zastanowimy się na perspektywami rozwoju ruchu LGBT - w jakim kierunku powinien ten ruch zmierzać, czy pojawiać się będą nowe postulaty i grupy związane z emancypacją seksualną.

14.03.2010 (niedziela)

"Kobiety, mężczyźni i cała reszta - różnorodność płciowa z perspektywy queer" - dr Katarzyna Bojarska

W trakcie zajęć osoby uczestniczące będą miały możliwość skonfrontować tradycyjne rozumienie płci postrzeganej powszechnie jako czysto biologiczny, dychotomiczny element ludzkiej natury ze współczesnym myśleniem o różnorodności płciowej w kategoriach teorii queer. Słuchaczki i słuchacze poznają doświadczenia osób transgenderowych w zachodnim społeczeństwie oraz w innych społeczeństwach, zapoznają się też z aktualnym stanem debaty społeczno-akademickiej dotyczącej medycznego statusu transpłciowości. Odpowiedzą sobie na pytanie: Ile tak naprawdę jest płci? Poruszony zostanie temat kształtowania się tożsamości płciowej u osób cisgenderowych oraz różnorodnych płciowo (gender variant), w tym interseksualnych. Słuchacze poznają też główne postulaty współczesnych ruchów TI. 

27.03.2010 (sobota)

"Homobiografie - nienormatywne życiorysy ludzi kultury" - Krzysztof Tomasik

Celem zajęć będzie wskazanie potencjału emancypacyjnego tkwiącego w biografiach ważnych historycznie postaci polskiego życia kulturalnego. Omawiając kolejne życiorysy będziemy się zastanawiać zarówno nad nienormatywnością życia wybitnych pisarzy/ek omawianych w podręcznikach szkolnych, jak i poznawać twórców zupełnie zapomnianych. Ważnym aspektem będzie próba znalezienia odpowiedzi dlaczego informacje o nieheteroseksualnej orientacji seksualnej z takim trudem przebijają się do świadomości społecznej.

Podczas omawiania życiorysów wymienionych poniżej twórców i twórczyń zwracać będziemy szczególną uwagę na następujące aspekty pojawiające się w ich biografiach:

LEKTURA ZALECANA (dla chętnych):

18.03.2010 (niedziela)

"Bóg, Ojczyzna i inne obowiązki - dzieje seksualności Polek i Polaków od XIX wieku" - Agnieszka Weseli

Podczas zajęć będziemy tropić informacje, które pozwalają nam odtworzyć seksualne normy, jakie obowiązywały na ziemiach polskich od pierwszej połowy XIX wieku. Tropić - gdyż na skutek uwikłania seksualności w sprawy takiej wagi, jak narodowość czy wiara, ślady, jakie pozostawiła w źródłach, są słabo widoczne. Dlatego posłużymy się rozmaitymi tekstami źródłowymi - od poradników przez wspomnienia po literaturę piękną, a lekturze towarzyszyć będzie refleksja nad naturą tych źródeł, która decyduje o naszych możliwościach zgłębienia historii seksualności Polek i Polaków.

Równolegle do prowadzonych prób zrekonstruowania norm będziemy szukać przykładów zachowań i uczuć pozanormatywnych - na przykład kobiet w męskich rolach społecznych czy relacji między osobami tej samej płci, ale zajmiemy się także fenomenem paniki wokół praktyk onanistycznych.

Na koniec zastanowimy się, w jakim stopniu ustalone w XIX wieku normy przetrwały do dzisiaj i jak wpływają na nasze życie we współczesnej Polsce.

10.04.2010 (sobota)

"Gejowskie (nie)męskości" - Bartłomiej Lis

Podstawowym zadaniem naszych spotkań będzie krytyczna analiza funkcjonujących w przestrzeni publicznej wyobrażeń nt. męskości. Będziemy starać się obnażyć pozorną ahistoryczność i naturalność tego pojęcia, oraz pokazać, że opowiadanie o ludzkiej płciowości tylko w binarnym układzie (a w tym o "męskości" w liczbie pojedynczej) jest błędem.

Spróbujemy przyjrzeć się owej monolitycznej i ponoć syngularnej męskości przez pryzmat (nie)męskości gejów. No właśnie: męskości, czy niemęskości? Kultura nie jest w tym względzie zbyt zgodna, tak jak i sami bohaterowie naszej refleksji. Homoseksualni mężczyźni rzuceni gdzieś przez dominujące dyskursy na mapę płciowości, postawieni są przed trudnym zadaniem znalezienia dla siebie miejsca. Bo przecież gdzieś muszą być - krzyczy kultura. Rozciągnięci pomiędzy wyuczonymi przykazaniami męskości, a świadomością bycia wykluczonym z niej przez kulturę, organizują jakoś ten genderowy świat wokół siebie. Podczas zajęć podejrzymy kilka możliwych strategii tożsamościowych, (de)konstruując gejowską (nie)męskość postaramy się wyciągnąć jakieś wnioski na temat męskości w ogóle.

Podczas spotkania przedmiotem dyskusji będą nie tylko koncepcje teoretyczne ale także materiał empiryczny zebrany przez autora zajęć (wywiady pogłębione z mężczyznami homoseksualnymi nt. ich tożsamości płciowej).

Program zajęć:

Proponowana literatura podstawowa:

11.04.2010 (niedziela)

"Płeć i seksualność a kwestia narodu" - dr Agnieszka Graff

Homofobia i dyskryminacja kobiet stały się w ostatnich latach polską specjalnością narodową - wyznacznikami naszej rzekomej "tożsamości" czy "specyfiki kulturowej" w zjednoczonej Europie. W rodzimym dyskursie nacjonalistycznym kwestie płci i seksualności zajmują miejsce kluczowe - polskość i heteronorma stały się tu niemal synonimami. Rozważając strategie działania na rzecz społeczeństwa otwartego, warto rozumieć jak do tego doszło, tj. przyjrzeć się mechanizmom wzajemnego uwikłania płci i narodu w dyskursie publicznym i polityce. Co znaczy zdanie "Polska jest kobietą" albo twierdzenie, że "geje zastąpili w Polsce Żydów"? Co nam daje porównywanie homofobii i antysemityzmu? Jak rozumieć wydarzenia związane z pojawieniem się w Polsce "gejów z orędzia" prezydenta Kaczyńskiego? Jaki jest związek między kategorią "narodu" a forsowanym przez prawicę zakazem aborcji?

Podczas zajęć omówiomy kilka tekstów dotyczących splotu płeć/seksualność/naród we współczesnej polskiej kulturze. Spojrzymy też na te kwestie z szerszej perspektywy: historycznej, socjologicznej, kulturoznawczej. Wreszcie, postawimy - za Judith Butler i Erykiem Fassin - trudne pytania o polityczne uwikłania retoryki "sexualnej nowoczesności" w Unii Europejskiej. Czy zarzut o homofobię może mieć podtekst rasistowski? W jakiej relacji wobec siebie pozostają wielokulturowość i projekty równościwowe dotyczące płci i seksualności?

Lektury:

Lektury dodatkowe:

24.04.2010 (sobota)

"Prawo międzynarodowe i krajowe a LGBT" - Krzysztof Śmiszek

Wykład obejmuje tematykę historii regulacji prawnych dotyczących nieheteroseksualności, zmian legislacyjnych - od karalności homoseksualności aż do legalizacji małżeństw jednopłciowych. Omówione zostanie orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w kwestii praw osób homo, bi- i transseksualnych. Uczestnicy wykładu będą mieli także okazję zapoznania się z najważniejszymi aktami prawa polskiego oraz międzynarodowego (w tym Unii Europejskiej)  regulującymi zakaz dyskryminacji z powodu płci  i orientacji seksualnej. Jednym z tematów będą także tzw. "Zasady Yogyakarty - międzynarodowe standardy praw człowieka i ich zastosowanie w stosunku do mniejszości seksualnych oraz osób transseksualnych" (Yogyakarta Principles on the Application of International Human Rights Law in relation to Sexual Orientation and Gender Identity).

25.04.2010 (niedziela)

"Sytuacja społeczna osób bi- i homoseksualnych w Polsce" - Marta Abramowicz

Podczas zajęć będzie omawiana sytuacja, w jakiej żyją w Polsce osoby bi- i homoseksualne, będą omawiane badania socjologiczne, a w szczególności badanie sytuacji społecznej osób bi- i homoseksualnych w 2005 i 2006 roku, przeprowadzone przez zespół badawczy Kampanii Przeciw Homofobii i Lambdy Warszawa, którego pracami kierowałam. Będą też omawiane najczęstsze problemy, których doświadczają geje i lesbijki w Polsce wywołane sytuacją, w której żyją oraz ich psychologiczne skutki.

08.05.2010 (sobota) g. 11 - 13:30

"Filozofia polityczna w teorii queer Judith Butler" - dr Ewa Majewska

Zajęcia mają na celu umożliwienie dyskusji o popularnej kontrowersji dotyczącej teorii queer - mianowicie o jej politycznym wymiarze i konsekwencjach. Analiza rozmaitych inspiracji teorii queer oraz porównawcza analiza tej teorii i kilku głównych wątków teorii krytycznej XX wieku pozwoli nam, mam nadzieję pokazac nie tylko aktualność teorii queer dla współczesnej analizy politycznej i polityki praktycznej, ale również prawomocność deklarowanego przez Butler politycznego wymiaru jej koncepcji. W ramach moich zajęć chciałabym pokazać specyfikę wyłaniającego się z teorii queer pojęcia tego, co polityczne, jako godnej alternatywy polityki liberalno-konserwatywnej z jednej strony i żiżkowsko-bolszewickiej z drugiej.

LISTA LEKTUR:

08.05.2010 (sobota) g. 14:30 - 17

"Homoseksualizm, etyka, polityka" - dr hab. Magdalena Środa

Tematem zajęć będzie analiza homoseksualizmu jako zjawiska kulturowego i politycznego. Zajmować się będziemy filozoficzną genezą homoseksualizmu (Platon, "Uczta") i próbą opisania moralnych postaw wobec homoseksualizmu ukształtowanych w obrębie różnych systemów filozoficznych. Ważnym zagadnieniem podejmowanym w trakcie zajęć będzie próba zrozumienia różnicy między homoseksualizmem jako zjawiskiem prywatnym a jego reprezentacją polityczną.

09.05.2010 (niedziela) g. 11 - 13:30

"Coming out po polsku" - dr Tomasz Basiuk

Termin coming out przyjął się w języku polskim w znaczeniu ujawnienia własnej tożsamości seksualnej (zwykle: homoseksualnej). Takie też jest znaczenie tego terminu w języku angielskim w tak zwanej fazie emancypacyjnej, zwykle datowanej od wydarzeń związanych z nowojorskim barem Stonewall, które miały miejsce latem 1969 roku. Termin ten ma jednak dłuższą historię i miał w przeszłości inne znaczenia. Nawet we współczesnym, emancypacyjnym sensie bywa interpretowany nie tylko w kategoriach polityki tożsamościowej. Krytycznemu spojrzeniu na coming out posłużą lektury Robinsona i Delaney"go (szerzej znanego jako autora SF). Zbiory wywiadów Dziewczyny, wyjeździe z szafy! Laszuk oraz Gejdar Bukowicz i Urbaniaka niech stanowią punkt wyjścia do rozmowy na temat coming outu po polsku.

Spis lektur:

09.05.2010 (niedziela) g.14:30 - 17

"Ciało w perspektywie feministycznej i queer" - dr Ewa Hyży

Przedmiotem zajęć będzie próba odpowiedzi na pytanie co oznacza feministyczne i queer"owe podejście do kwestii ciała. W trakcie zajęć będziemy omawiać takie kwestie jak znaczenie, konstrukcja, socjalizacja oraz dyscyplinowanie ciał i ich seksualnych pragnień. Niniejsza problematyka usytuowana zostanie intersekcyjnie, to znaczy w kontekście, m.in., płci, seksualności, rasy i rozwijającej się technologii -- czyli tak, jak te aspekty wpływają na naszą wiedzę i doświadczanie ciała.

Zagadnienia:

Proponowane lektury:

22.05.2010 (sobota)

"Performatywne aspekty queer: drag kings. Wykład i warsztaty" - Anna Świrek i Megi Farat

Zajęcia podzielone są na część teoretyczną oraz warsztatową.

Celem części teoretycznej jest zapoznanie grupy z rozwojem zjawiska Drag King oraz współczesną polską sceną Drag Kingową.

Druga część zajęć przyjmie formę warsztatu prowadzonego przez członków grupy Da Boyz. Podczas którego uczestniczki i uczestnicy kursu będą mogli poznać techniki tworzenia makijażu oraz kreowania postaci Drag Kingowych.

Zachęcamy osoby obu płci do przygotowania na część warsztatową stroju, celem przebrania się w wybranego przez siebie znanego piosenkarza lub przedstawiciela show-biznesu.

23.05.2010 (niedziela)

"Transpłciowość, transseksualność" - Anna Grodzka i Lalka Podobińska (Fundacja TransFuzja)

Na co dzień nie zdajemy sobie sprawy z problemów i sytuacji, które nas nie dotyczą i nigdy nie dotyczyły. Jeśli nie jesteś osobą transpłciową, zajęcia pozwolą Ci poznać sytuacje, z którymi spotykają się osoby transpłciowe i transseksualne oraz problemy, które ich dotyczą.

Dzięki warsztatowej formie zajęć może nawet uda się poczuć, jak to jest, gdy ktoś bliski okaże się osobą transpłciową? Jak zachować się, gdy dziecko wykazuje objawy nieakceptacji płci? Co się dzieje, gdy tata jest transwestytą? Albo co można czuć, gdy przez całe życie od dzieciństwa wszyscy wmawiają Ci, że jesteś przeciwnej płci niż w rzeczywistości.

W trakcie warsztatów poznacie, jak to jest być osobą transpłciową, przeżyjecie transowy coming out i na własnej skórze przekonacie się, czy rzeczywiście tak łatwo być sobą. I co to właściwie znaczy...

Poznacie też aktualną sytuację prawną osób transseksualnych w Polsce oraz przebieg procesu transseksualnej transformacji.

Zastanowimy się wspólnie nad problemem transseksualnych dzieci. Poznamy dylematy ich rodziców i lekarzy. Pomyślimy nad tym, w jaki sposób możemy pomóc osobom transseksualnym i transpłciowym oraz jak zmieniać świat i przepisy prawa, by ludzie transpłciowi traktowani byli jak wszyscy inni.

05.06.2010 (sobota)

"People are straight until they are not" - o rozwoju nieheteroseksualnych tożsamości" - dr Katarzyna Bojarska

Zajęcia o charakterze warsztatowym, w ramach których słuchaczki i słuchacze mają możliwość poznać i zrozumieć społeczno-psychologiczne mechanizmy kształtowania się nieheteroseksualnych tożsamości. Jak to się dzieje, że ludzie myślą o sobie, że są heteroseksualni? Co sprawia, że nazywają siebie homoseksualnymi lub biseksualnymi? Co to jest heteronormatywność i jak wpływa na doświadczenie ludzi w kulturze zachodniej? Jak kształtują się seksualne tożsamości w innych kulturach? Skąd bierze się homofobia i heteroseksizm?

Zajęcia prowadzone w sposób interaktywny, opierają się w dużej mierze na aktywnym udziale i pracy uczestników i uczestniczek z własnymi zasobami (czyli wiedzą, przemyśleniami, potencjale twórczym).

Treści poruszane na zajęciach pozwolą uczestni/cz/kom spojrzeć na społeczną sytuację osób LGB z poszerzoną świadomością zarówno jej psychologicznych i społecznych uwarunkowań, jak i konsekwencji. 

06.06.2010 (niedziela)

"Teatr a płeć i seksualność" - prof. Krystyna Duniec

19.06.2010 (sobota)

"Literatura w perspektywie queer" - dr Błażej Warkocki

Klasyczne teksty bazowe teorii queer dotyczą (przynajmniej jako pierwotny impuls krytyczny) literatury pięknej. I nie jest to kwestia specjalnie dziwna. Literatura jest jednym z najbardziej wyrafinowanych tekstów kulturowych, niekoniecznie jednak całkowicie neutralna (ideologicznie). Zapisuje i podważa normy. Podczas zajęć postaram się przedstawić sposób analizy literatury z perspektywy queer (zwłaszcza, choć nie wyłącznie, w wykonaniu amerykańskiej teoretyczki - Eve Kosofsky Sedgwick). Jednak głównym przedmiotem zajęć będzie literatura polska - boje o jej znaczenia, zmiany w refleksji teoretycznej, możliwości jej "queerowania"/odmieniania, a także nieoczywiste związki z emancypacją.

Zagadnienia:

20.06.2010 (niedziela)

"ARS HOMO EROTICA" - dr Paweł Leszkowicz

Wystawa ARS HOMO EROTICA w Muzeum Narodowym w Warszawie (11 czerwca - 5 wrześnie 2010 roku) zaprezentuje ponad 200 homoerotycznych dzieł sztuki - od antyku do współczesności: wazy greckie z przedstawieniami igrających młodzieńców, akty męski Jana Matejki i Theodore Gericault, plakaty filmów Grety Garbo i lesbijskie graffiti. Tak przekrojowej wystawy na temat homoerotyki nie zorganizowało jeszcze żadne muzeum na świecie, mimo że problematyka lesbijska i gejowska należy już do kanonu wystawiennictwa światowego od lat 70 XX wieku. Zajęcie, które będą się odbywać częściowo na salach Muzeum Narodowego zaprezentują koncepcję wystawy, jej części i dzieła. Uczestnicy będą mieli szansę krytycznej dyskusji z kuratorem. Poruszone tematy będą dotyczyć: 1) Sztuki i praw LGBTQ w Europie Środkowo-Wschodniej, 2) Wystaw na tematy związane z odmienną seksualnością, 3) Estetyki gejowskiej i lesbijskiej, 4) Historii kultury poprzez pryzmat odmiennej seksualności i miłości.

ARS HOMO EROTICA jest multimedialnym projektem wprowadzającym inne spojrzenie na historię kultury, kolekcję muzealną i sztukę Europy Środkowo-Wschodniej. Poprzez dzieła sztuki wybrane ze zbiorów Muzeum Narodowego oraz specjalnie zaproszonych artystek i artystów zostanie zaprezentowany przekrój przez historię kultury - od antyku do współczesności - z punktu widzenia homoerotycznej wyobraźni i kreacji miłości, ciała i tożsamości. Tożsamość lesbijska i gejowska stanowi podmiotowość człowieka pełnoprawną w demokracji, a historię sztuki współtworzy kultura przedstawień homoerotyzmu i twórców homoseksualnych. Ars Homo Erotica to pierwsza ekspozycja w historii polskiego wystawiennictwa, która przybliży tę często wykluczaną, a przecież fundamentalną tradycję i jej problemy.

Wybór dzieł pod kątem kobiecej i męskiej ikonografii homoerotycznej pozwoli na odmienianie kolekcji muzealnej, docieranie do jej nieświadomości, odnowę sposobów jej prezentacji. To propozycja przemyślenia normatywnej wizji kolekcji, dzieła sztuki, tożsamości i społeczeństwa.

W ramach wystawy sztuka dawna z kolekcji Muzeum Narodowego zostanie zestawiona ze sztuką współczesną z Europy Środkowo-Wschodniej. Od upadku systemu komunistycznego w tej części Europy coraz silniej rozwija się nowa tendencja sztuki gejowskiej i lesbijskiej lub podejmującej wątki spod znaku queer. Jest to twórczość artystyczna funkcjonująca w newralgicznym polu społeczno-politycznych konfliktów związanym z prawami mniejszości i kondycją demokracji. Muzeum Narodowe ma ambicje naukowe zarysowania tej tendencji i umieszczenia jej w kontekście historii sztuki.

Wystawa zanurzona jest w tradycji kultury, lecz prowadzi do aktualnej polityki praw człowieka, łącząc mity i historię sztuki z teraźniejszością. Wystawa podzielona jest na następujące części tematyczne: homoerotyczny klasyzm, akt męski, ikonografia par męskich, święty Sebastian, imaginarium lesbijskie, transgender/androginia, czas walki i archiwum. Zajęcia przybliżą te części tematyczne i problemy, które one stawiają. Stworzy to kontekst do dyskusji o sztuce, kulturze wizualnej, muzeach i prawach gejów, lesbijek i osób transgenderowych.

Lektura:

Celem zajęć będzie przedstawienie najważniejszych zjawisk we współczesnej sztuce lesbijskiej i gejowskiej w Polsce i za granicą. Zaprezentowane zostaną ważne artystki i artyści, wystawy, instytucje, opracowania krytyczne i sposoby interpretacji. Całość zagadnienia zostanie usytuowana w kontekście teoretycznym i politycznym oraz w odniesieniu do współczesnej kultury wizualnej.

Spis lektur jest informacyjny, nie oczekuję od Państwa czytania całości. Polecam pozycje po polsku i o sztuce polskiej:

03.07.2010 (sobota)

"Homoseksualność a religia" - dr Jerzy Krzyszpień

Cele kursu:

Omówione zostaną powody, dla których temat bywa poruszany. Naświetlony również zostanie stosunek wybranych religii do homoseksualności w ujęciu historyczno-krytycznym. W centrum uwagi znajdą się judaizm i chrześcijaństwo, lecz uwzględnione zostaną też islam i buddyzmu. Istotnym elementem wykładów będzie spojrzenie na różnorodność oraz ewolucję opinii i postaw.

Program zajęć:

Proponowana (wybrana) literatura dostępna w języku polskim:

04.07.2010 (niedziela)

"Mniejszości seksualne a kino" - Bartosz Żurawiecki

Zajęcia poświecone będą przedstawieniom mniejszości seksualnych w kinie - od jego zarania aż po czasy nam współczesne.